1.2.2 Non-narcotic antitussive ยาในกลุ่มนี้มีฤทธิ์ระงับไอน้อยกว่าพวกแรก แต่ไม่มีฤทธิ์ทำให้

เสพติด เช่น dextromethorphan

Codeine (Codipront)

เป็น natural alkaloid ที่ได้จากผลฝิ่น ออกฤทธิ์กดศูนย์การไอที่ medulla โดยตรง จึงใช้ระงับอาการไอ

ได้ผลดีมาก มีฤทธิ์แก้ปวดด้วย

เภสัชจลนศาสตร์ : Codeine จะถูกดูดซึมได้ดีจากทางเดินอาหาร เมื่อเข้าสู่กระแสโลหิตแล้วจะออกฤทธิ์ในเวลา 10-15 นาที และฤทธิ์อยู่ได้นานถึง 6 ชั่วโมง

ข้อบ่งใช้ : บรรเทาอาการไอและใช้เป็นยาแก้ปวด

อาการข้างเคียง : กดการหายใจ กดประสาทส่วนกลาง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ปากแห้ง ถ้าได้

รับยาเกินขนาดจะทำให้อารมณ์เคลิบเคลิ้มเป็นสุข และเสพติดได้

ขนาดใช้ : 5 - 20 มก. ทุก 4 - 6 ชั่วโมง (สูงสุดไม่เกิน 150 มก/วัน)

เป็นอนุพันธ์ของ codeine ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ threshold สำหรับการไอสูงขึ้น

ไม่ทำให้เสพติด และไม่มีฤทธิ์ระงับอาการปวด ไม่กดการหายใจ ไม่ทำให้ง่วงนอน

เภสัชจลนศาสตร์ : dextromethorphan ถูกดูดซึมจากทางเดินอาหารได้ดี ออกฤทธิ์ภายใน 20 - 30 นาที และฤทธิ์อยู่นาน 3 - 5 ชั่วโมง

อาการข้างเคียง : พบน้อย เช่น ง่วงนอน คลื่นไส้ มึนศีรษะ

ข้อบ่งใช้ : ใช้ระงับอาการไอชนิดที่ไม่มีเสมหะ และควรใช้ด้วยความระมัดระวังในผู้ป่วยโรคตับ

ขนาดใช้ : 15 - 30 มก. วันละ 3 - 4 ครั้ง ( เด็ก : 5 - 10 mg วันละ 3 - 4 ครั้ง )

ยาขับเสมหะ เป็นยาที่จะช่วยให้เสมหะมีความเหลวมากขึ้น โดยกระตุ้นให้มีน้ำหลั่งจากทางเดินหายใจมากขึ้น และเมื่อมีอาการไอจะถูกขับออกมาได้ง่ายขึ้น

guaifenesin ออกฤทธิ์กระตุ้นทำให้น้ำหลั่งจากทางเดินหายใจมากขึ้น ทำให้เสมหะอ่อนตัวและถูกขับออกไปได้ มักใช้ผสมกับตัวยาอื่นในยาเตรียมแก้ไอเพื่อช่วยขับเสมหะ

guaifenesin ถูกดูดซึมได้ดีจากทางเดินอาหาร และถูกขับออกทางปัสสาวะอย่างรวดเร็วในรูปของ

b - (2-methoxyphenoxy) lactic acid

ฤทธิ์ข้างเคียงพบได้น้อย ที่พบได้แก่ ปวดท้อง มึนงง

ขนาดที่ใช้ขับเสมหะคือ 100 - 200 มก. ทุก 3 - 4 ชั่วโมง

ข้อบ่งใช้คือ ใช้เป็นยาขับเสมหะ

3. Ipecacuanha

ออกฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งของน้ำเมือกของทางเดินหายใจ โดยทำให้เกิดระคายเคืองเยื่อบุกระเพาะอาหาร

อาการพิษที่เกิดขึ้น คือ ระคายเคืองต่อทางเดินอาหาร และถ้าใช้ยาขนาดมากจะทำให้เกิดการอาเจียนรุนแรง ท้องร่วงและอุจจาระเป็นเลือด หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตต่ำ

มักใช้ผสมร่วมกับตัวยาอื่น ๆ เพื่อใช้เป็นยาแก้ไอ รูปแบบที่นำมาใช้เพื่อขับเสมหะจะใช้อยู่ในรูปของยาน้ำเชื่อม (syrup) ขนาดที่ใช้รับประทานคือ 1 - 8 มล. พร้อมกับดื่มน้ำ 1 ถ้วย ถ้าไปใช้ในรูปของน้ำสกัด

(fluid extract) จะมีตัวยามากกว่าใน syrup จะทำให้เกิดอาการอาเจียนอย่างรุนแรงได้ ดังนั้น นอกจากจะใช้ ipecacuanha ในขนาดน้อยในการขับเสมหะแล้ว ยังสามารถใช้เป็นยาทำให้อาเจียนได้ในรายที่ได้รับสารพิษ

บางอย่างเข้าไป

ยาที่ใช้ละลายเสมหะนั้นจะออกฤทธิ์โดยตรงต่อโครงสร้างของเสมหะ ลดความหนืดเหนียวของเสมหะ

ทำให้เสมหะเหลวตัว ถูกขับออกง่ายขึ้น ยาที่มีคุณสมบัติเป็น mucolytic drugs ได้แก่

ออกฤทธิ์ละลายเสมหะโดยกลุ่ม sulfhydryl ในโครงสร้างไปทำลาย disulfide bond ของ mucoprotein ของมูก (mucus) ทำให้มูกเหลวตัว acetylcysteine มีฤทธิ์ข้างเคียง คือ คลื่นไส้ อาเจียน น้ำมูกไหล sensitivity reaction และหลอดลมหดตัว ดังนั้นต้องระวังในผู้ป่วยที่เป็นโรคหืด

ข้อบ่งใช้ : ใช้เป็นยาละลายเสมหะในโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ ใช้รับประทานในรูปยาผง (Fluimucil) บรรจุอยู่ในซอง ตัวยา 100มก. ใช้ผสมน้ำรับประทานครั้งละ 1 - 2 ซอง วันละ 3 ครั้ง

ออกฤทธิ์ละลายเสมหะโดยเพิ่ม lysosome activity ซึ่งทำให้มีการเพิ่ม secretion ของ enzyme ที่จะมา hydrolyse mucopolysaccharide fibril structure ของมูก ทำให้ มีความเหลวเพิ่มขึ้น

bromhexine ถูกดูดซึมจากทางเดินหาร และระดับยาสูงสุดในเลือดในเวลา 1 ชั่วโมง ภายหลังจากการ

รับประทาน เมื่อแปรสภาพแล้วจะถูกขับออกทางปัสสาวะเป็นส่วนใหญ่

ฤทธิ์ข้างเคียงต่อทางเดินอาหาร และอาจพบว่าอาจมีการเพิ่มระดับของ serum transaminase

ขนาดที่ใช้รับประทานในการละลายเสมหะคือ 8 - 16 มก. วันละ 3 - 4 ครั้ง

ข้อบ่งใช้คือ ใช้ละลายเสมหะในโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ