ครูที่ดีต้องมีบุคลิกอย่างไร

มีความสําคัญตอครูที่มีบุคลิกภาพดียอมไดรับการยอมรับชื่นชมแกผูพบเห็นหรือการติดตอสมาคม

ดวยความสําเร็จในการพัฒนาบุคลิกภาพและคุณลักษณะของครูที่ดีจะชวยใหครูเกิดความมั่นใจในการประกอบอาชีพครูและเกิดประโยชนต่อวิชาชีพครู

คําวา บุคลิกภาพ (Personality) เปนคําที่มาจากภาษาลาตินวา Perdona

แปลวา หนากากที่ตัวละครสมัยกรีกและโรมันสวมใสเพื่อแสดงบุคลิกภาพลักษณะที่แตกตางกันเพื่อใหผูดูเห็นไดในระยะไกล ๆ

กูด (Good. 1973 : 392)ใหความหมายของคําวา บุคลิกภาพ (Personality)ไววา บุคลิกภาพหมาย ถึง การแสดงออกดานอารมณจิตใจและพฤติกรรมตางๆ ของแตละบุคคลอันเปนปฏิกิริยาตอบโตตอสภาพแวดลอม ทางดานจิตวิทยาและสังคมของบุคคลทั่วไป

 คอรซินีและมารเซลลา  (Corsini& Marsella. 1983 : 4) กลาววา บุคลิกภาพ หมายถึง โครงสรางที่เปนกลไกภายในระบบทางจิตและกายของเอกัตบุคคลซึ่งใชในการทํานายหรือตัดสินพฤติกรรมในการปรับตัวใหเขากับสิ่งแวดล้อมหรือโลกภายนอก

บุคคลที่มีบุคลิกภาพที่ดีนั้นอาจจะมาจากผูที่มีสุขภาพจิตดีเปนอันดับแรกเพราะสามารถมองเห็นสิ่งตางๆ ตามที่เปนจริงอยางถูกตองไมตอตานและสามารถประพฤติตนไดคงเสนคงวานั่นคือการเปนบุคคลที่สามารถปรับ

ตัวไดดี ซึ่งการที่ครูมีบุคคลิกภาพดีเปนผลตอครูในการดําเนินชีวิตและการปฏิบัติหนาที่ราชการ

นงลักษณ สุทธิวัฒนพันธ (2545 : 4-5 , 9) ไดใหความสําคัญของบุคลิกภาพไวดังนี้

1. ชวยในการรับรูและเขาใจในสภาพความเปนจริงไดอยางถูกตอง

2. การแสดงอารมณจะอยูในลักษณะของขอบเขตที่เหมาะสม

3. มีความสามารถในการสรางความสัมพันธกับบุคคลอื่นและสังคมไดดี

4. มีความสามารถในการทํางานที่อํานวยประโยชนตอผูอื่นและสังคมได

5. มีความรักและความผูกพันตอผูอื่น

6. มีความสามารถในการพัฒนาตนเองและพัฒนาการแสดงออกของตนตอผูอื่นไดดีขึ้น

สรุปไดวา บุคลิกภาพมีความสําคัญของครูที่ดี ดังนี้

1. ชวยใหครูเกิดความมั่นใจในตนเอง ทั้งในการทํางานและการปรากฏตัวในที่ตางๆ

2. เปนแบบอยางใหศิษยและบุคคลทั่วไป

3. ชวยใหครูสามารถปรับตัวเขากับสภาพแวดลอมและบุคคลอื่นได

4. ชวยใหครูสรางความรักและความผูกพันตอศิษยและผูอื่นอันนําไปสูความสําเร็จในการงานและอาชีพครู

ปจจัยที่มีอิทธิพลในการพัฒนาบุคลิกภาพของมนุษยเปนสิ่งที่กระทําไดยาก แตมีปจจัยหลายประการ ที่นําไปสูการพัฒนาบุคลิกภาพ เชน

1. แบบแผนทางวัฒนธรรมสิ่งแวดลอม

2. สถานะทางเศรษฐกิจ สังคม

3. แบบแผนของสถาบัน ชุมชน สังคม

1. การพัฒนาบุคลิกภาพภายใน (Internal personality)

มีความจําเปนอยางมากที่คนเราจะตองพัฒนาบุคลิกภาพในเสียกอน เพื่อนําไปสูการมีบุคลิกภาพภายนอกที่ดีเหมาะสมกับสถานภาพของตนเองตามสภาวการณแวดลอมและบุคคลที่เราติดตอเกี่ยวของดวย การตั้งความ

คิดในการมองโลกตามกาลเทศะ จะเปนปจจัยที่กําหนดทาทีพฤติกรรม

กิริยาทาทาง ซึ่งบุคลิกภาพภายใน (Internal personality) ที่จะตองพัฒนาขึ้นมีดังนี้

• การสรางความเชื่อมั่นในตนเอง                                 • ความรอบรู้                                                             

2. การพัฒนาบุคลิกภาพภายนอก (External personality)

การที่คนเราไดพัฒนาบุคลิกภาพภายในแลว จะทําใหพฤติกรรม ทาที การแสดงออกในดานตางๆ จะงดงามเหมาะสม ไดรับการยอมรับศรัทธาและชื่นชมจากบุคคลอื่นรอบดาน ซึ่งบุคลิกภาพภายนอกที่จํา

เปนตองพัฒนาเช่น

ธีรศักดิ์ อัครบวร (2542 : 94-95) ไดใหแนวคิดในการพัฒนาบุคลิกภาพของครูไววา

กระบวนการในการพัฒนาบุคลิกภาพมี 4 ขั้นตอน คือ

2. การปรับปรุงตนเอง (Self improvement)                   4. การประเมินผลตนเอง (Self evaluation)

1. การวิเคราะหตนดวยตนเอง ทําได 2 แนวทาง คือ

(1) การมองตนเองในดานดี

เปนความพยายามที่จะมองหาจุดเดน จุดความสําคัญของตนในอดีต การมองนี้จะมองทั้งดานประสบการณในการทํางาน ในการเรียนในทางสังคม และอื่น ๆ โดยพยายามมองครบทุกดาน

(2) การมองจุดออนหรือจุดดอยของตน

เปนการพยายามหาจุดออนหรือจุดดอยของตนเอง คือ พยายามหาสิ่งที่ตรงกันขามกับขอที่ 1 นั่นเอง หาจุดออนเพื่อนํามาใชเปนแนวทางในการปรับปรุงตนเองในอนาคต

2. วิเคราะหตนโดยการอาศัยคนอื่น ทําได 2 แนวทางคือ

(1) การวิเคราะหโดยเปดเผย

การวิเคราะหโดยตรงคือ การที่เราเปดใจยอมรับการวิจารณเกี่ยวกับตัวเราโดยตรงและตอหนา โดยจะมีการวิจารณหรือวิเคราะหทั้งในดานจุดเดนและจุดออน

(2) การวิเคราะหโดยไมเปดเผย ไดแก

การวิเคราะหที่ผูถูกวิเคราะหไมทราบวาผูวิเคราะหเปนใคร วิธีการคือการใหผูวิเคราะหเขียนหรือวิจารณผูที่

ตองการวิเคราะหตามประเด็นที่กําหนดให โดยผูวิเคราะหไมตองระบุชื่อหรือตําแหนง

3. การวิเคราะหตนโดยอาศัยเครื่องมือ

บุคลิกภาพที่ดีของครู

เรียกวาภูมิฐานนั้นจําแนกได 4 ดาน ดังนี้

1. บุคลิกภาพทางกาย สามารถสรางความประทับใจครั้งแรกแกผูพบเห็น ซึ่งบุคลิกภาพทางกาย ไดแก

• รูปรางหนาตาและผิวพรรณ • การแตงกาย เปนการเสริมบุคลิกภาพใหดูดี ชวยใหรูปรางหนาตาและผิวพรรณมีชีวิตชีวา เปนการสรางเจตคติที่ดีตอครู การแตงกายจึงตองคํานึงถึงความเหมาะสมกับโอกาสกาลเทศะ ความสะอาด

• กิริยามารยาท เปนบุคลิกภาพในการวางตัวใหเหมาะสมกับกาลเทศะและบุคคล

 2. บุคลิกภาพทางสังคม เปนบุคลิกภาพที่แสดงออกใหผูอื่นพบเห็นไดเชนเดียวกับบุคลิกภาพทางรางกาย ซึ่งบุคลิกภาพทางสังคมของครู ไดแก มารยาทที่ดีในดานการมีสัมมาคารวะ เชน การพูดวาจาออนหวานและพูดจาไพเราะ การออนนอมถอมตน องอาจ สงาผาเผย การวางตนไดเหมาะสมในสังคม การมีความจริงใจ ความรับผิดชอบและความซื่อสัตย เปนตน

3. บุคลิกภาพทางอารมณ ครูควรมีบุคลิกภาพทางสังคมที่ดีไดแก

(1) อารมณขัน

(2) อารมณดี

(3) อารมณเย็น 

(4) ความฉลาดทางอารมณ

4. บุคลิกภาพของสติปญญา ชวยใหครูไดเปรียบในการแกปญหาตาง ๆ ชวยในการวิเคราะหปญหาตาง ๆ ได

ตองมีเหตุผลเขาใจความแตกตางระหวางบุคคลซึ่งเปนพื้นฐานในการจัดการเรียนการสอน การบริหารการ

ครูเปนอีกอาชีพหนึ่งซึ่งเปนอาชีพที่เสียสละครูจึงตองมีลักษณะของครูที่ดีตองประกอบดวยความเมตตาและกรุณาที่ชวยยกระดับวิญญาณของมนุษย และชี้นําใหผูเรียนรูผิด รูชอบ รูชั่ว รูดีและที่สําคัญกวาสิ่งอื่นใด คือ ครูจะตองเปนผูสรางคนใหกลา ใหเกงและมีความเปนตัวของตัวเอง

(คณะอาจารยภาควิชาพื้นฐานการศึกษา วิทยาลัยครูสวนสุนันทา. 2537 : 2) ดังที่โบเยอ (Ernest L. Boyer)

นโยบายในการผลิตและพัฒนาครูไทย คือ การสรางความเชื่อมั่นในวิชาชีพครู เพื่อจูงใจใหครูเกงครูดียังความ

เปนครูตอไป ครูสวนใหญอยากพัฒนา และคนรุนใหมสนใจอยากเปนครูในอนาคต กลยุทธหลักที่จะสรางความเชื่อมั่นในวิชาชีพครู คือ จัดใหมีระบบประกันคุณภาพครูซึ่งเปนวงจรที่มี 4 องคประกอบคือ การพัฒนาครู การประเมินคุณภาพครู การออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครู และการตอบแทนหรือการยกยองครูในการยกยองครูมีผลตอการพัฒนาคุณภาพการศึกษา คุณลักษณะของครูที่ควรไดรับการยกยองควรมีลักษณะดังเดิม

(1) คัดเลือกครูที่มีผลงานดีเดนดวยวิธีประเมินผลงานในอดีตเทียบกับเกณฑมาตรฐานที่กําหนดโดยพิจารณาอยางเขมงวด ยุติธรรม ปราศจากการแทรกแซงจากทุกฝาย

(2) พิจารณางานในอนาคตครูที่ไดรับการประเมินผลงานในอดีตวามีผลงานดีเดนอยูในเกณฑที่กําหนดจะไดรับการคัดเลือกใหเสนอโครงการ ที่จะดําเนินการตอไปในอนาคต เพื่อการพัฒนาการฝกหัดครู

(3) ผูผานการพิจารณาไดรับการยกยองใหเปนครูแหงชาติระดับ 1

ลักษณะของครูที่ดีตามแนวคิดทางศาสนาจะต้องเป็นครูที่มีคุณงามความดีเกี่ยวกับการงานหน้าที่ที่ได้ประพฤติปฏิบัติเพื่อความเจริญก้าวหน้าในชีวิตของความเป็นครู และต้องสำรวจดูตัวเองว่ามีคุณลักษณะของความเป็นครูที่ดีมากน้อยแค่ไหน ก็ต้องเป็นครู สามารถจะประเมินผลตนเองได้จากลักษณะของครูที่ดี จากผลการวิจัยจากหลักธรรมทางศาสนาและจากความคิดเห็นทั้งหลายของครูผู้อาวุโสในวงการศึกษา

ค่านิยม  หมายถึง แนวความคิด ความประพฤติหรือสภาพของการกระทำใด ๆ หรือสังคมนิยมชมชอบและเห็นเป็นสิ่งที่มีคุณค่าควรแก่การประพฤติปฏิบัติ จึงเป็นแนวทางประพฤติปฏิบัติ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของตนเองหรือสังคม

การพัฒนาค่านิยมในวิชาชีพครู หมายถึง  การทำให้ครูยอมรับความสำคัญของวิชาชีพความเจริญงอกงามของผู้ประกอบวิชาชีพและสถาบันวิชาชีพครูด้วย หรือการพัฒนาฝนวิชาชีพ คือ ทำความเชื่อมั่นใจในคุณค่าของความเป็นครูให้ดีขึ้น

2. เป้าหมายของชีวิต  เป้าหมายสูงสุดของครูก็คือ การยกระดับวิญญาณของศิษย์ไปสู่คุณธรรมอันสูงสุด